Đau đầu phía sau tai là tình trạng không quá phổ biến nhưng có thể gây khó chịu và lo lắng cho người gặp phải. Cơn đau có thể âm ỉ, nhói buốt hoặc lan từ cổ lên vùng sau đầu và quanh tai. Trong nhiều trường hợp, nguyên nhân chỉ là căng cơ hoặc rối loạn khớp hàm. Tuy nhiên, đôi khi đây cũng có thể là dấu hiệu của nhiễm trùng hoặc tổn thương thần kinh cần được điều trị sớm.
Đau đầu phía sau tai là gì?
Đau đầu phía sau tai là cảm giác đau xuất hiện quanh khu vực phía sau một hoặc hai bên tai. Cơn đau có thể lan lên đầu, xuống cổ hoặc sang vùng hàm tùy nguyên nhân gây bệnh.
Không giống các cơn đau đầu thông thường, đau phía sau tai thường liên quan đến:
- Dây thần kinh vùng cổ và đầu
- Tai giữa hoặc xương sau tai
- Khớp hàm
- Căng cơ vùng cổ vai gáy
Mức độ đau có thể khác nhau ở từng người, từ đau nhẹ thoáng qua đến đau dữ dội kéo dài.
Những nguyên nhân phổ biến gây đau đầu phía sau tai
Đau dây thần kinh chẩm
Một trong những nguyên nhân thường gặp gây đau đầu phía sau tai là đau dây thần kinh chẩm (occipital neuralgia). Tình trạng này xảy ra khi các dây thần kinh chẩm chạy từ tủy sống lên da đầu bị kích thích, viêm hoặc chèn ép. Nguyên nhân có thể liên quan đến căng cơ cổ kéo dài, chấn thương, viêm hoặc thoái hóa cột sống cổ.
Cơn đau thường bắt đầu ở một bên đầu nhưng cũng có thể lan sang cả hai bên. Nhiều người mô tả cảm giác đau giống như bị kim châm hoặc dao nhói vào vùng gáy, cổ trên và phía sau tai. Cơn đau thường xuất hiện đột ngột, kéo dài từ vài giây đến vài phút rồi tái phát nhiều lần trong ngày.
Trong một số trường hợp, triệu chứng của đau dây thần kinh chẩm khá giống đau nửa đầu hoặc đau đầu do căng thẳng nên dễ gây nhầm lẫn. Ngoài ra, không phải lúc nào bác sĩ cũng xác định được nguyên nhân chính xác gây ra tình trạng này.
Viêm xương chũm (Mastoiditis)
Viêm xương chũm là một dạng nhiễm trùng xảy ra ở phần xương nằm ngay phía sau tai. Bệnh thường xuất hiện sau khi viêm tai giữa không được điều trị triệt để và phổ biến ở trẻ nhỏ hơn người lớn, đặc biệt là trẻ dưới 2 tuổi.
Người bị viêm xương chũm không chỉ đau đầu phía sau tai mà còn có thể sốt, chảy dịch tai, mệt mỏi và giảm thính lực tạm thời ở bên tai bị ảnh hưởng. Nếu không điều trị sớm, nhiễm trùng có thể lan rộng và gây biến chứng nguy hiểm.
Do đó, khi xuất hiện các dấu hiệu kể trên, đặc biệt ở trẻ em, người bệnh cần được thăm khám y tế càng sớm càng tốt.
Rối loạn khớp thái dương hàm (TMJ)
Khớp thái dương hàm là khớp nối giữa xương hàm và hộp sọ. Khi khớp này gặp vấn đề, người bệnh có thể xuất hiện đau ở vùng hàm và lan lên phía sau tai hoặc đầu.
Ngoài cảm giác đau, rối loạn TMJ còn gây nhiều triệu chứng khác như tiếng lục cục khi nhai, ù tai, chóng mặt, cảm giác đầy tai hoặc căng cứng hàm. Một số người còn gặp khó khăn khi há miệng hoặc nhai thức ăn.
Nguyên nhân gây rối loạn TMJ khá đa dạng, bao gồm stress kéo dài, nghiến răng khi ngủ, viêm khớp, chấn thương vùng hàm hoặc sai lệch khớp cắn. Một số bệnh lý mạn tính như đau cơ xơ hóa hoặc rối loạn lo âu cũng có thể liên quan đến tình trạng này.
Các biện pháp giảm đau tại nhà
Một số trường hợp đau đầu phía sau tai có thể cải thiện bằng chăm sóc tại nhà.
Người bệnh có thể thử:
- Nghỉ ngơi trong không gian yên tĩnh
- Chườm ấm vùng cổ gáy
- Massage nhẹ cơ cổ
- Dùng thuốc giảm đau chống viêm không kê đơn như ibuprofen
- Tập thư giãn, thiền hoặc thái cực quyền
- Châm cứu bởi chuyên gia có chuyên môn
- Tập bài tập khớp hàm nếu bị TMJ
Ngoài ra, việc giảm căng thẳng cũng rất quan trọng vì stress có thể làm tình trạng đau nặng hơn. Tuy nhiên, không phải phương pháp nào cũng có đủ bằng chứng khoa học rõ ràng. Người bệnh nên tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi áp dụng các liệu pháp mới.
Điều trị y khoa cho đau đầu phía sau tai
Điều trị đau dây thần kinh chẩm
Tùy mức độ bệnh, bác sĩ có thể chỉ định:
- Thuốc giãn cơ
- Thuốc chống co giật
- Thuốc chống trầm cảm
- Tiêm steroid giảm viêm
- Phong bế thần kinh
- Vật lý trị liệu
Trong trường hợp nặng, người bệnh có thể cần:
- Giải áp dây thần kinh
- Đốt sóng cao tần
- Phẫu thuật
- Điều trị viêm xương chũm
Viêm xương chũm cần được điều trị khẩn cấp bằng kháng sinh.
Một số trường hợp có thể phải:
- Rạch màng nhĩ dẫn lưu dịch
- Đặt ống thông tai
- Phẫu thuật loại bỏ mô nhiễm trùng
Người bệnh đôi khi cần nhập viện để theo dõi.
Điều trị rối loạn khớp hàm TMJ
Bác sĩ hoặc nha sĩ có thể khuyên người bệnh:
- Đeo máng chống nghiến răng khi ngủ
- Tập thư giãn cơ hàm
- Điều chỉnh khớp cắn
Nếu điều trị bảo tồn không hiệu quả, bác sĩ có thể cân nhắc: Tiêm Botox hoặc phẫu thuật khớp hàm. Tuy nhiên, các phương pháp này cần được thực hiện bởi chuyên gia và không phù hợp với mọi trường hợp.
Khi nào cần đi khám bác sĩ?
Người bệnh nên đi khám nếu:
- Đau kéo dài nhiều ngày
- Cơn đau dữ dội
- Có sốt
- Chảy dịch tai
- Giảm thính lực
- Chóng mặt nhiều
- Đau ảnh hưởng sinh hoạt
Riêng trẻ nhỏ có dấu hiệu đau tai hoặc sốt cần được đưa đi khám sớm.
Có thể phòng ngừa đau đầu phía sau tai không?
Một số thói quen có thể giúp giảm nguy cơ xuất hiện tình trạng này:
- Giữ tư thế ngồi đúng
- Hạn chế cúi đầu quá lâu
- Giảm stress
- Ngủ đủ giấc
- Điều trị sớm viêm tai
- Không nghiến răng kéo dài
Đối với người thường xuyên đau cổ vai gáy, tập vận động nhẹ và kéo giãn cơ đúng cách cũng rất hữu ích.
Đau đầu phía sau tai có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau như đau dây thần kinh chẩm, viêm xương chũm hoặc rối loạn khớp thái dương hàm. Một số trường hợp có thể cải thiện bằng nghỉ ngơi và chăm sóc tại nhà, nhưng cũng có tình huống cần điều trị y khoa sớm để tránh biến chứng.