Ngủ trưa là thói quen phổ biến ở người lớn tuổi, nhưng nhiều nghiên cứu gần đây cho thấy việc ngủ ngày quá nhiều có thể liên quan đến bệnh Alzheimer và suy giảm nhận thức. Một số chuyên gia cho rằng ngủ trưa kéo dài không chỉ là dấu hiệu cảnh báo sớm mà còn có thể làm triệu chứng bệnh tiến triển nhanh hơn.
Ngủ trưa nhiều có phải dấu hiệu của Alzheimer?
Theo một nghiên cứu kéo dài 14 năm trên hơn 1.400 người cao tuổi, tần suất và thời gian ngủ trưa thường tăng dần theo tuổi tác. Tuy nhiên, ở những người mắc Alzheimer, mức tăng này diễn ra nhanh gấp đôi so với người bình thường.
Các nhà nghiên cứu nhận thấy người mắc Alzheimer có xu hướng ngủ ngày nhiều hơn, lâu hơn và tình trạng này liên quan đến sự suy giảm khả năng tư duy trong năm tiếp theo.
Điều đó cho thấy ngủ trưa quá mức có thể là một dấu hiệu cảnh báo sớm của Alzheimer, đặc biệt nếu đi kèm các biểu hiện như:
- Hay quên
- Giảm tập trung
- Lú lẫn
- Khó ghi nhớ thông tin mới
- Thay đổi hành vi hoặc cảm xúc
Ngủ trưa nhiều có gây Alzheimer không?
Hiện chưa có bằng chứng cho thấy ngủ trưa trực tiếp gây ra Alzheimer. Tuy nhiên, một số nghiên cứu cho thấy ngủ trưa quá lâu có thể làm tăng nguy cơ suy giảm nhận thức.
Một nghiên cứu năm 2019 trên 2.751 nam giới lớn tuổi phát hiện rằng những người ngủ trưa từ 120 phút trở lên mỗi ngày có nguy cơ suy giảm nhận thức cao hơn 66% trong vòng 12 năm so với nhóm ngủ dưới 30 phút.
Suy giảm nhận thức được xem là yếu tố có thể tiến triển thành Alzheimer trong tương lai.
Ngủ trưa ngắn có lợi cho não bộ?
Không phải mọi giấc ngủ trưa đều gây hại. Trên thực tế, nhiều nghiên cứu cho thấy ngủ trưa ngắn có thể mang lại lợi ích cho não bộ. Một nghiên cứu năm 2021 trên gần 400 người cao tuổi cho thấy những giấc ngủ trưa dưới 30 phút có thể giúp giảm nguy cơ suy giảm nhận thức trong vòng 5 năm.
Ngủ trưa ngắn giúp cơ thể phục hồi năng lượng, cải thiện sự tỉnh táo và hỗ trợ trí nhớ mà không gây ảnh hưởng tiêu cực đến giấc ngủ ban đêm.
Người lớn tuổi ngủ trưa bao nhiêu là bình thường?
Việc ngủ trưa ở người cao tuổi là khá phổ biến. Theo một số thống kê, hơn một nửa người lớn tuổi có thói quen ngủ trưa sau bữa trưa. Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng thời gian ngủ trưa lý tưởng chỉ nên kéo dài khoảng 20–30 phút. Ngủ quá lâu có thể khiến cơ thể mệt mỏi hơn sau khi thức dậy và làm rối loạn nhịp sinh học.
Người mắc Alzheimer nên ngủ bao nhiêu?
Người mắc Alzheimer vẫn cần khoảng 7–9 giờ ngủ mỗi đêm như người bình thường. Tuy nhiên, bệnh có thể khiến họ buồn ngủ ban ngày nhiều hơn hoặc thức giấc liên tục vào ban đêm.
Để cải thiện chất lượng giấc ngủ cho người mắc Alzheimer, Viện Y tế Quốc gia Mỹ khuyến nghị:
Tăng vận động ban ngày
- Đi bộ nhẹ, tập thể dục hoặc hoạt động ngoài trời giúp cơ thể tỉnh táo hơn và ngủ ngon hơn vào buổi tối.
- Hạn chế caffeine
- Giảm cà phê, trà đặc hoặc nước ngọt chứa caffeine vào cuối ngày để tránh mất ngủ.
- Giảm ngủ ngày kéo dài
- Nếu người bệnh ngủ quá nhiều vào ban ngày, nên giảm dần thời gian ngủ trưa để cải thiện giấc ngủ ban đêm.
- Duy trì giờ ngủ cố định
- Thiết lập thói quen ngủ đúng giờ mỗi ngày giúp ổn định đồng hồ sinh học.
- Tạo không gian ngủ thư giãn
- Phòng ngủ nên yên tĩnh, ánh sáng dịu nhẹ và hạn chế thiết bị điện tử trước giờ ngủ.
Khi nào nên đi khám?
Nếu tình trạng buồn ngủ ban ngày hoặc ngủ trưa kéo dài liên tục trên 2–3 tuần, người bệnh nên đi khám để tìm nguyên nhân.
Ngoài Alzheimer, tình trạng này cũng có thể liên quan đến:
- Rối loạn giấc ngủ
- Tác dụng phụ của thuốc
- Trầm cảm
- Thiếu ngủ kéo dài
- Các bệnh lý thần kinh khác
Đặc biệt, nếu ngủ nhiều đi kèm suy giảm trí nhớ hoặc thay đổi hành vi, việc thăm khám sớm là rất cần thiết.
Ngủ trưa quá nhiều có thể liên quan đến nguy cơ suy giảm nhận thức và Alzheimer ở người lớn tuổi. Dù ngủ trưa ngắn mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe não bộ, việc ngủ quá lâu hoặc buồn ngủ kéo dài trong ngày có thể là dấu hiệu cảnh báo cần chú ý. Duy trì giấc ngủ điều độ, lối sống lành mạnh và theo dõi sức khỏe định kỳ là cách tốt để bảo vệ chức năng não bộ khi tuổi tác tăng lên.