Cùng với sự phát triển kinh tế và thay đổi lối sống, tỷ lệ thừa cân, béo phì tại Việt Nam đang gia tăng đáng kể, đặc biệt ở trẻ em và người dân thành thị. Các chuyên gia cho rằng chế độ ăn nhiều năng lượng, ít vận động và xu hướng tìm đến các phương pháp giảm cân cấp tốc đang khiến vấn đề trở nên đáng lo ngại hơn bao giờ hết.
Tỷ lệ thừa cân, béo phì tại Việt Nam tăng mạnh
Những năm gần đây, béo phì đang trở thành một trong những thách thức sức khỏe cộng đồng lớn tại Việt Nam. Theo các chuyên gia dinh dưỡng, hiện có khoảng 20 triệu người Việt Nam thuộc nhóm thừa cân hoặc béo phì, tương đương khoảng 20% dân số.
Tình trạng này đặc biệt phổ biến tại các đô thị lớn như Hà Nội và TP.HCM. Thống kê cho thấy hơn một nửa thanh thiếu niên tại TP.HCM bị thừa cân hoặc béo phì, trong khi tỷ lệ này ở Hà Nội cũng vượt mức 40%.
Các chuyên gia nhận định quá trình đô thị hóa nhanh chóng đã làm thay đổi đáng kể thói quen sinh hoạt của người dân. Việc tiêu thụ thức ăn nhanh, đồ uống có đường ngày càng phổ biến trong khi thời gian vận động thể chất giảm sút đã góp phần làm gia tăng nguy cơ tăng cân mất kiểm soát.
Theo Bộ Y tế, béo phì hiện được xem là một bệnh lý cần được quản lý và điều trị, thay vì chỉ là vấn đề về ngoại hình hay cân nặng.
Thành quả kinh tế kéo theo những thay đổi trong thói quen ăn uống
Việt Nam được đánh giá là một trong những quốc gia có tốc độ gia tăng béo phì nhanh tại khu vực Đông Nam Á. Dữ liệu từ các tổ chức quốc tế cho thấy tỷ lệ béo phì ở người trưởng thành liên tục tăng trong hơn một thập kỷ qua.
Các chuyên gia dinh dưỡng cho rằng sự cải thiện mức sống là một trong những nguyên nhân quan trọng dẫn đến thực trạng này. Khi điều kiện kinh tế tốt hơn, người dân có khả năng tiếp cận nhiều loại thực phẩm giàu năng lượng hơn trước đây.
Bác sĩ Nguyễn Trọng Hưng, chuyên gia điều trị béo phì, cho biết phần lớn trường hợp thừa cân không xuất phát từ yếu tố di truyền hay bệnh lý nội tiết mà chủ yếu do mất cân bằng năng lượng kéo dài. Nói cách khác, lượng calo nạp vào cơ thể thường xuyên vượt quá mức năng lượng được tiêu hao.
Bên cạnh đó, áp lực công việc, thời gian học tập kéo dài và thói quen ngồi nhiều cũng khiến hoạt động thể chất giảm đáng kể. Đây là những yếu tố làm tăng nguy cơ tích tụ mỡ thừa và dẫn đến béo phì.
Các dự báo cho thấy nếu không có biện pháp can thiệp hiệu quả, béo phì có thể gây thiệt hại cho nền kinh tế Việt Nam tới hơn 16 tỷ USD vào năm 2035, tương đương khoảng 2% GDP.
Thị trường giảm cân bùng nổ cùng những rủi ro tiềm ẩn
Cùng với sự gia tăng của tình trạng thừa cân, nhu cầu giảm cân tại Việt Nam cũng tăng mạnh. Các sản phẩm hỗ trợ giảm cân, thực phẩm chức năng, ứng dụng theo dõi sức khỏe và chương trình tập luyện trực tuyến đang trở thành một thị trường đầy tiềm năng.
Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo rằng nhiều người đang tìm đến những giải pháp giảm cân cấp tốc thay vì xây dựng lối sống lành mạnh. Một số sản phẩm giảm cân được quảng cáo là “thảo dược tự nhiên” hoặc “an toàn tuyệt đối” nhưng chưa được kiểm chứng đầy đủ về hiệu quả và độ an toàn.
Cơ quan chức năng đã nhiều lần phát hiện các sản phẩm giảm cân chứa chất cấm hoặc thành phần có nguy cơ ảnh hưởng đến tim mạch và sức khỏe người sử dụng. Một số vụ việc liên quan đến người nổi tiếng quảng cáo sai sự thật về thực phẩm hỗ trợ giảm cân cũng gây nhiều tranh cãi trong thời gian qua.
Theo các chuyên gia, giảm cân bền vững không thể đạt được chỉ bằng thuốc uống hay thực phẩm chức năng. Việc giảm cân hiệu quả cần kết hợp chế độ ăn khoa học, vận động thường xuyên và sự theo dõi của nhân viên y tế khi cần thiết.
Thay đổi lối sống là giải pháp lâu dài để kiểm soát béo phì
Các bác sĩ khuyến cáo người dân nên xem béo phì là một bệnh lý cần được điều trị đúng cách. Thay vì tự tìm kiếm các phương pháp giảm cân trên mạng xã hội, người có dấu hiệu thừa cân nên tham khảo ý kiến chuyên gia dinh dưỡng hoặc bác sĩ chuyên khoa.
Việc duy trì chế độ ăn cân bằng, hạn chế thực phẩm chế biến sẵn, giảm đồ uống có đường và tăng cường hoạt động thể chất vẫn là những biện pháp quan trọng nhất trong kiểm soát cân nặng.
Bên cạnh đó, việc nâng cao nhận thức về dinh dưỡng trong trường học, gia đình và cộng đồng cũng đóng vai trò quan trọng trong phòng ngừa béo phì, đặc biệt ở trẻ em và thanh thiếu niên.
Các chuyên gia cho rằng nếu có sự phối hợp giữa ngành y tế, giáo dục và cộng đồng, Việt Nam hoàn toàn có thể hạn chế được tốc độ gia tăng béo phì, từ đó giảm gánh nặng bệnh tật và bảo vệ sức khỏe cho các thế hệ tương lai.